Thiên Tài Bên Trái, Kẻ Điên Bên Phải
Cao Minh
Những cuộc trò chuyện với người bị gọi là điên, để nhìn lại ranh giới "bình thường".
Cần tập trung · 424 trang · ~8 giờ đọc
Có hợp với bạn?
Hợp với ai
Bạn tò mò về thế giới nội tâm của người mắc rối loạn tâm thần, hoặc muốn nghĩ lại về chuyện thế nào là "bình thường" và hay vội gán nhãn người khác.
Chưa hợp nếu
Bạn cần kiến thức tâm lý học, tâm thần học có hệ thống và kiểm chứng được. Sách không thay thế chuyên gia, nên nếu bạn hoặc người thân đang có triệu chứng tâm thần, hãy gặp bác sĩ hoặc nhà trị liệu thay vì tìm lời giải trong sách này.
Nhận xét của mình
Điều đáng giá nhất theo mình là cách sách cho bạn nghe người bị gọi là "điên" nói, để bớt sợ, bớt định kiến và nghĩ lại ranh giới của chữ "bình thường". Mình nghĩ cuốn này hợp nhất khi bạn tò mò về thế giới nội tâm của người mắc rối loạn tâm thần. Điều cần nói thật: đây là những cuộc trò chuyện được kể lại, thiếu chiều sâu chuyên môn, nên hãy đọc với óc phê phán.
Cộng đồng nói gì
Nhiều người thấy sách bớt định kiến về bệnh tâm thần, dù có người thấy thiếu chiều sâu và nghi các cuộc trò chuyện bị trau chuốt.
Được khen
- Nhiều người đọc thấy cuốn sách mở ra góc nhìn mới, ít định kiến hơn về bệnh tâm thần.
- Người đọc khen cách tác giả lắng nghe đầy đồng cảm, không phán xét những người mình trò chuyện.
- Một số người thấy sách làm mờ ranh giới giữa "bình thường" và "khác thường", gợi nhiều suy nghĩ về cách nhìn thế giới.
Bị chê
- Nhiều người đọc thấy sách thiếu chiều sâu chuyên môn, ít phân tích hay trích dẫn khoa học, dù nhan đề gợi kỳ vọng cao hơn.
- Có người nghi ngờ các cuộc trò chuyện được dàn dựng hoặc trau chuốt như truyện, nên khó tin hoàn toàn là ghi chép thật.
- Một số người thấy sách lặp ý, đọc nặng đầu, hợp với bài viết ngắn hơn là cả cuốn dày.
Nguồn tổng hợp: Goodreads, Thư Viện Sách, Nhân Văn
Ý chính
- Người bị gán nhãn "điên" vẫn có logic và thế giới nội tâm riêng. Nghe họ nói giúp bớt sợ và bớt định kiến.
- Ranh giới giữa "bình thường" và "khác thường" phần nào do xã hội và số đông đặt ra, không phải lúc nào cũng rõ ràng.
- Lắng nghe mà không vội phán xét là một kỹ năng, và cuốn sách cho thấy tác giả làm điều đó thế nào.
- Đọc với tinh thần tò mò và giữ óc phê phán: đây là những cuộc trò chuyện được kể lại, không phải bằng chứng khoa học.
Tóm tắt
Cuốn sách do Cao Minh (tiếng Trung: Cao Minh, 高铭), một nhà văn người Bắc Kinh, viết. Bản gốc có tên Thiên Tài Ở Bên Trái, Kẻ Điên Ở Bên Phải. Theo giới thiệu của các nhà sách, tác giả dành nhiều năm đến các bệnh viện tâm thần và cơ sở khác để trò chuyện với những người mang chẩn đoán rối loạn tâm thần, rồi ghi lại những cuộc đối thoại đó. Bản tiếng Việt do Thu Hương dịch, nhà xuất bản Thế Giới phát hành.
Đây là sách phỏng vấn, không phải giáo trình tâm lý. Mỗi cuộc trò chuyện cho ta nghe một người nói về thế giới họ đang sống: có người bàn về tôn giáo, về vật lý, về ý nghĩa của thực tại, có người kể về nỗi cô đơn hay cách họ nhìn người xung quanh. Tác giả chủ yếu lắng nghe, ít phán xét, và không cố chẩn đoán từng người. Mạch xuyên suốt là câu hỏi: nếu một người nhìn thế giới khác số đông, thì ai quyết định đó là "bệnh" hay là "tài năng"? Câu nổi tiếng của sách đại ý rằng ranh giới mỏng giữa thiên tài và kẻ điên là thiên tài chứng minh được thế giới của mình tồn tại, còn người điên thì chưa có cơ hội.
Cần nói thẳng về giới hạn. Đây không phải nghiên cứu lâm sàng, cũng không có phân tích chuyên môn hay trích dẫn khoa học chặt chẽ. Một số người đọc nghi ngờ các cuộc trò chuyện đã được trau chuốt như văn học, và không thể kiểm chứng đến mức nào chúng là nguyên bản. Lối viết gần với văn kể chuyện hơn là tài liệu. Vì vậy mình xem đây là cuốn để tò mò, đồng cảm và suy ngẫm về định kiến với bệnh tâm thần, không phải nơi học cách nhận biết hay xử lý một rối loạn tâm lý. Sách cũng khá dày, đọc liền một mạch dễ thấy nặng và lặp ý.
Lưu ý: tên sản phẩm trên kệ ghi là bản tái bản, nội dung là cùng tác phẩm.
